Voor doven en slechthorenden is ondertiteling onmisbaar, maar ook in veel andere huiskamers gaat de tekst graag aan: in een tweetalig gezin, bij een Engelstalige serie of als je ’s avonds laat nog een wedstrijd kijkt zonder de kinderen wakker te maken. Bij IPTV moeten er wel een paar schakels kloppen voordat die tekst ook echt in beeld verschijnt.
Eerst maakt de zender de ondertitels, daarna moet de stream ze tot in je app doorgeven, en tot slot moet die app ze ook kunnen tonen. Valt er onderweg één stap weg, dan kun je de optie niet aanklikken. In dit artikel leggen we stap voor stap uit waar ondertitels vandaan komen, hoe je ze op jouw apparaat aanzet, hoe je de taal kiest en de tekst beter leesbaar maakt, en wat je doet als ze er niet zijn. Kijk je vooral Nederlandstalige tv? Op de pagina Nederlandse zenders vind je het aanbod van NPO, RTL, SBS en de regionale omroepen bij elkaar, met de tv-gids erbij.
Welke soorten ondertitels zijn er?
Hoe een ondertitel bij je binnenkomt, bepaalt wat jij er als kijker mee kunt doen. Grofweg zijn er vier soorten:
- Van de zender zelf: bij gewone tv sturen veel zenders hun ondertitels mee op een apart spoor, soms nog uit de tijd van teletekst. Ze verschijnen pas als jij ze aanzet.
- In de film of serie: een titel on demand kan één of meerdere ondertitelsporen bevatten, vaak in verschillende talen.
- Als apart bestand: sommige spelers laten je zelf een los bestand inladen, meestal in SRT-formaat.
- In het beeld gebrand: de tekst zit vast in het beeld, zoals bij sommige films in de originele taal of bij een anderstalig stukje. Verbergen of vergroten gaat dan niet.
Praktisch gezegd: alleen ondertitels die je zelf aan- en uitzet, kun je ook aanpassen. Meer over de geschiedenis en de techniek achter elke soort lees je in het artikel over ondertiteling op Wikipedia.
Geen ondertiteling bij IPTV? Dit zijn de oorzaken
Dit is de vraag die bij ons het vaakst binnenkomt, en bijna nooit ligt het aan een instelling die je vergeten bent. Bij live-tv moet het ondertitelspoor elke technische bewerking doorstaan, tot het in je app aankomt. Hoe de stream onderweg verwerkt wordt, bepaalt of het spoor heel blijft, verloren gaat of binnenkomt in een vorm die je speler niet begrijpt. De meest voorkomende oorzaken op een rij:
- de stream die bij jou binnenkomt, heeft geen ondertitelspoor;
- het spoor komt wel aan, maar als teletekst of als afbeeldingen, en die vorm kan je speler niet weergeven;
- de film on demand is aangeleverd met alleen geluid, zonder enig tekstspoor;
- het programma heeft gewoon geen ondertitels, en dat kan per uitzending verschillen, zelfs op dezelfde zender.
Kort gezegd: zender, programma en app bepalen samen of je ondertitels krijgt. Is dat voor jou een harde eis? Probeer het dan zelf uit, op je eigen apparaat en bij de zenders die je echt kijkt, binnen de 30 dagen niet-goed-geld-teruggarantie van ons IPTV-abonnement.
Zo zet je ondertiteling aan terwijl je kijkt
Per app en per apparaat zit de knop op een andere plek, en na een update schuift een menu ook nog wel eens op. Gelukkig zijn de stappen overal ongeveer gelijk:
- Zet de zender of film aan waarbij je ondertitels wilt.
- Haal de afspeelopties tevoorschijn: afhankelijk van je afstandsbediening druk je op de middelste knop of de menuknop, of veeg je omlaag.
- Kijk of je een icoontje met een tekstballon ziet, de letters “CC” of het kopje “Ondertiteling”.
- Selecteer het spoor dat je wilt. Zie je twee sporen in dezelfde taal, dan is er vaak één speciaal voor doven en slechthorenden.
- Blijft het scherm leeg? Kies dan eerst het andere spoor of een ander programma, en denk pas daarna aan een storing.
Tip uit de praktijk: sommige spelers vergeten je keuze zodra je naar een andere zender gaat, waardoor je na het zappen telkens opnieuw moet kiezen. Stel daarom een voorkeurstaal in (verderop lees je hoe), dan hoef je dat niet tien keer per avond te herhalen.
Ondertitels op een Apple TV
Gebruikt je app de ingebouwde videospeler van tvOS, dan vind je de ondertitelsporen gewoon bij de afspeelknoppen. Hoe de tekst eruitziet, regel je in de tvOS-instellingen onder Toegankelijkheid. Wil je het apparaat zelf nog inrichten? Dat staat stap voor stap in onze gids over IPTV op Apple TV.
Ondertitels op Fire TV en Android TV
Hier heeft een IPTV-app vaak een eigen menu voor ondertitels. Je opent het via de knop met de drie streepjes, of door de middelste knop lang ingedrukt te houden. In de toegankelijkheidsinstellingen van het systeem kies je een algemene stijl, al gebruikt niet elke app die ook. Waar de belangrijkste instellingen zitten, zie je in ons artikel over de Fire TV Stick.
Ondertitels op een smart-tv
Begin hier in het menu van je IPTV-app. De ondertitelopties van de tv zelf zijn vooral bedoeld voor de ingebouwde bronnen, en in apps die je zelf hebt toegevoegd doen ze lang niet altijd iets.
In welke taal wil je de ondertitels zien?
Schrik niet als een menu geen taalnamen toont, maar codes van drie letters. Nederlands staat er dan als “dut” of “nld”, Engels als “eng”, Duits als “ger” of “deu” en Frans als “fre” of “fra”. In veel spelers leg je een voorkeurstaal vast; is die beschikbaar, dan wordt ze vanzelf gekozen. Keuzes die we vaak zien:
- Engels of Duits: handig als je je talenkennis wilt opfrissen terwijl je een Britse of Duitse zender kijkt.
- Altijd Nederlands: de makkelijkste instelling, vooral bij Engelstalige series en buitenlandse films in de oorspronkelijke taal.
- Gedeeltelijke sporen: zo’n spoor geeft alleen tekst bij de anderstalige stukjes van een nagesynchroniseerde film. Zie je de ondertitels maar af en toe? Dan heb je mogelijk zo’n spoor gekozen.
Een film in de originele versie met Nederlandse tekst vraagt om twee instellingen tegelijk: zet het audiospoor op de oorspronkelijke taal en de ondertitels op Nederlands. Hoor je toch een nagesynchroniseerde versie, pas dan het audiospoor aan; dat vind je in hetzelfde menu of op een tabblad ernaast.
Wonen jullie als gezin in het buitenland? Dan helpt ondertiteling om de taal van school en de taal van thuis met elkaar te verbinden. Meer ideeën voor tweetalige gezinnen vind je in ons artikel over Nederlandse tv in het buitenland.
Ondertiteling beter leesbaar maken met grootte, kleur en contrast
Wat op je telefoon prima te lezen is, wordt op een groot scherm drie meter verderop ineens piepklein. Laat je app of je systeem het toe, dan loont het om met deze instellingen te spelen:
| Wat je aanpast | Waarom | Onze tip |
|---|---|---|
| Kleur van de tekst | Meer contrast met het beeld | Wit of geel; iets beters vind je zelden |
| Lettergrootte | Beter te lezen vanaf de bank | Knijp je je ogen samen? Zet de tekst dan een stap groter |
| Rand of schaduw | De letters springen los van het beeld | Goede keuze als je geen achtergrond wilt |
| Achtergrond of kader | Leesbaar bij lichte scènes | Een donkere, half doorzichtige achtergrond |
| Positie | Scores en tekstbalken blijven zichtbaar | Lukt alleen in sommige spelers |
Onze tip: controleer je instellingen eerst bij een heel lichte scène, zoals schaatsen in een fel verlichte ijshal, en daarna bij een scène die ’s nachts speelt. Op het witte ijs verdwijnt witte tekst zonder achtergrond; met een subtiele achtergrond is dat opgelost, en in donkere beelden valt die nauwelijks op. Zit je met meerdere mensen voor de tv? Stem het dan af op wie de tekst het hardst nodig heeft, want letters die net te groot zijn storen minder dan letters die iemand niet kan lezen.
Ondertitels speciaal voor doven en slechthorenden
Bij deze vorm van ondertiteling staan niet alleen de dialogen in beeld. Je leest ook welke geluiden en welke muziek ertoe doen, en wie er spreekt als die persoon buiten beeld is. Een aantal zenders, onder meer in Frankrijk, zet bovendien kleuren in om dat onderscheid zichtbaar te maken.
Hier in Nederland voorziet de NPO veel programma’s van ondertiteling voor doven en slechthorenden. Op tv roep je die op via teletekstpagina 888. Wil je snel weten of een NPO-programma ondertiteld is? Kijk dan in de speler op npo.nl: daar kun je bij veel programma’s de ondertitels aanzetten.
Gaat het om een live-uitzending, dan ontstaat de tekst op hetzelfde moment als het programma: via snelschrift, of doordat een ondertitelaar alles nazegt voor spraakherkenningssoftware. Loopt de tekst een paar seconden achter op wat er gezegd wordt, of zie je af en toe een tikfout, dan is dat normaal en ligt het niet aan jouw installatie. Audiodescriptie voor blinden en slechtzienden is iets anders: dat is een extra audiospoor, en je vindt het dus tussen de geluidssporen in plaats van bij de ondertiteling.
Loopt de ondertiteling niet gelijk of is ze onleesbaar?
Tekst die niet gelijkloopt met het beeld zie je vooral bij films en series, en dan meestal bij een los ingeladen bestand. Kijk goed wat er misgaat, dan weet je ook waar het aan ligt:
- Er staat een spoor, maar je ziet geen tekst: je speler ondersteunt het formaat niet; kies een ander spoor of probeer een andere speler.
- Steeds evenveel te vroeg of te laat: verschuif de tekst met de vertragingsinstelling van je speler, telkens een paar tienden van een seconde.
- De achterstand groeit naarmate de film vordert: het bestand hoort bij een andere versie met een andere framerate; zoek liever een ander bestand dan dat je blijft bijstellen.
- Vreemde tekens in plaats van é of ë: het bestand heeft een andere tekencodering dan verwacht; zet de speler op UTF-8, als die optie er is.
Handig om te weten: op je computer kun je in VLC een ondertitelbestand naast de video openen en de vertraging heel precies afstellen. Zo ontdek je eerst waar het probleem zit, en los je het daarna op de tv op.
Vragen die we vaak krijgen
Waarom zie ik bij een zender elders wel ondertitels, maar in mijn IPTV-app niet?
Misschien is het spoor onderweg kwijtgeraakt, of komt het binnen in een formaat dat je speler niet kent. Heb je een tweede speler, probeer die dan. Lukt het daar ook niet, dan wordt de zender eenvoudigweg zonder ondertiteling aangeboden.
Gebruikt ondertiteling extra bandbreedte?
Nauwelijks. Het gaat om tekst of kleine plaatjes, en dat is niets naast de videostream zelf. Je beeld loopt er dus niet minder soepel door.
Hoe krijg ik ondertitels weg die vanzelf in beeld komen?
Bij ingebrande ondertitels lukt dat niet. In alle andere gevallen kijk je naar twee dingen: de voorkeurstaal in je speler en, in de toegankelijkheidsinstellingen van je apparaat, de optie die ondertiteling altijd laat zien.
Kan ik ondertitels in twee talen tegelijk zien?
Doorgaans niet, want de meeste spelers laten maar één spoor tegelijk zien. Ben je een taal aan het leren? Wissel dan per aflevering van taal.
Hoe zie ik welke zenders ondertitels hebben?
Pak de zenderlijst erbij, zoek de zenders op die jij kijkt en probeer ze bij een paar verschillende programma’s, want het verschilt per uitzending. Soms staat het in de tv-gids, maar lang niet altijd. Hoe je die aanduidingen leest, staat in ons artikel over de tv-gids (EPG).
Kort samengevat
Ondertiteling goed instellen is minder werk dan het lijkt. Weet waar de tekst vandaan komt, zoek het juiste menu in je speler op, leg een voorkeurstaal vast en stem grootte en achtergrond af op hoe ver je van het scherm zit. Niet alles heb je zelf in de hand: per zender en per programma is het aanbod anders, en bij live-tv hoort een kleine vertraging erbij. Met deze tips ben je de meeste avonden niet meer tien minuten aan het zoeken naar de juiste knop. Kom je er toch niet uit, stuur ons dan een bericht via WhatsApp.